Прайшло дваццатае стагоддзе,
Засталась кропелька адна,
У барацьбе, бядзе, нягодзе,
Iшла бясконцая вайна
Анатолій Балуценка
"Гады́, гады́
Яны пакiдаюць адбiтак часу на твары, на целе, на сэрцы. Хутка дзевяноста, як жыву на гэтым свеце, але i да ix яшчэ дажыць бы! Кожны дзень цяпер — як падарунак Божы. Колькi яшчэ гэтых дзён цi гадоу засталося?
Памяць глыбока захоувае шмат падзей i тварау — як дауно гэта было, а быццам бы учора усё прайшло!
I жыць хочацца: радуюць дзецi, унукi i праунукi. Усё, здаецца, у жыццi паспеу, усё склалася. A цi усё?
3 мiнулага адзiн я застауся, ycix ужо Гасподзь прыбрау -
бацькi, браты i боль нявыказаны, Нiна мая, яе смерць цяжка перажыу, пяцьдзесят восем гадоу разам пражылi, як быццам бы самога не стала, жыць не было чым!
Але выжыу, каб бачыць свой працяг у дзецях cвaix. I, слава Богу, хату бацькоускую не забываюць, i хата гэта галасамi дзiцячымi наполнена, а дзеля гэтага i жывём мы, i у дзевяноста i у сто гадоу яны, галасы гэтыя, слых лашчаць i сэрца радуюць. Не дарма, значыць, пражыу, i гады не дарма прайшлi, не, iмгненнем праляцелi, усё умясцiлi яны: i беды, i слёзы, i страты, але i шчасце у руках трымау, i тым шчаслiвы быу! Пакiнуу свой след на гэтай зямлi!
Iван Фамiч, седзечы на стуле, стомлена апусцiу свае рукi на каленi i паглядзеу на ix. Колькi гэтыя рукi пераpaбiлi работы. Напрацаваныя i маршчынiстыя яны, але i сёння i па дому, i па гаспадарцы адзiн упрауляецца.
I на твары гады сляды пакiнулi, i галава белая уся, i сэрца былыя болi церпiць, яшчэ церпiць
1926 год стау шчаслiвым для бацькоу Iвана Фамiча. Сын Iван нарадзiуся здаровым, а праз тры гады i другi, Дзям'ян, нарадзiуся, а яшчэ праз пяць гадоу, у 1934, i Канстанцiн свет убачыу
3 1936 года польскiя улады пачалi актыуна засяляць заходнiя тэрыторыi краiны.
У вераснi 1939 года Iван пайшоу у 7 клас, але навучанне спынiлася з-за пачатку ваенных дзеянняу. Спачатку 1 верасня Германiя напала на Польшчу, а пазней, 17 верасня, часцi Чырвонай армii перайшлi польскую гранiцу. Польскiя атрады не аказвалi супрацiулення i спешна адыходзiлi на захад. Ваенных дзеянняу у акрузе не адбывалася, улада памянялася мiрна.
Затаiлiся людзi, быццам бы у прадчуваннi бяды. Бяда гэта i прыйшла!
22 чэрвеня 1941 года 1ван раненька выгнау кароу у поле, малодшыя браты яшчэ cпaлi. Хацелася спаць, ён прысеу на камень i задрамау. У гэты момант манатонны гул яго разбудзiу. Iван задзёр голау уверх — аднекуль зверху гэты гул iшоу, — а потым раптам з-за лесу на малой вышынi выплылi самалёты. Крыжы на ix, зразумеу Iван, што самалёты нямецкiя, у вёсцы не першы дзень размовы упо-тай iшлi\ аб наблiжэннi вайны. Казалi людзi, што вайна пачнецца — вось i пачалася яна!
Iван ужо дарослы, пятнаццаць гадоу. Па нараду на работы выязджау, фурманкай вазiу камнi для будаунiцтва дарог. Недалёка ад Ciняукi знаходзiуся лагер ваеннапалонных рускiх салдат, якiя рамантавалi дорогi. Baзiy Iван туды i бульбу для палонных.
Летам 1943-га года у навакольных лясах сталi з'яуляцца партызанскiя групы i атрады. Немцы змянiлi палiтыку у адносiнах да мясцовага насельнiцтва, яна стала жорсткай i бязлiтаснай, а у адказ людзi сталi праяуляць актыунае супрацiуленне. Пасля таго, як пачалicя арышты i расстрэлы людзей, народ пачау сыходзiць у лясы. Але жыццё там было суровае i галоднае, таму, каб выжыць, партызаны праводзiлi харчовыя акцыi. Многiя сяляне лiшалiся сваей жыунасцi, у людзей забiралiся харчы i адзежа. Усё гэта прывяло да таго, што мясцовыя жыхары баялiся партызан не менш, чым палiцаяу i карнiкау, а таму i xaвалi у лясах сваю скацiну.
Даведаушыся аб прыблiжэннi партызан, Iван з братамi вы-ганялi i хавалi у лесе карову, каня i свiней. Гэта адбывалася нярэдка.
У маi 1944 года пры адступленнi немцау у вёску прыбыла рота мадзьяр. Паводзiлi сябе яны жорстка, грабiлi i забiвалi людзей, праводзiлi аблавы у лясах. У час адной такой аблавы Iван ледзь не трапiу да iх у pyкi, але своечасова вывеу каня i карову у балота i схавауся там. Чатырох мясцовых жыхароу мадзьяры затрымалi, аб'явiлi ix партызанамi i расстралялi, а скацiну забралi.
Чырвоная армiя наступала. Па дарогах на захад цягнулicя адступаючыя нямецкiя часцi i абозы. Хутар знаходзiуся у баку ад гэтых дарог, таму i удалося пазбегнуць страт. А хутка у вёску зноу прыйшла савецкая улада. Mipнae жыццё пачало наладжвацца.
У лiстпадзе на хутар прыйшоу вясковы стараста i уручыу Iвану павестку на службу у apмii.
Такую ж павестку атрымау i сябар Iвана Вячаслау Дрочан. Разам яны прыбылi у Баранавiчы на зборны пункт, дзе iшло размеркаванне навабранцау па часцях. Вось Iван быу залiчаны у 6-ты запасны кавалерыйскi полк, якi размяшчауся у Пячах пад Барысавам.
Пасля прыбыцця на месца навабранцы прайшлi узмоцненую ваенную падрыхтоуку. Харчаванне у часцi было вельмi кепскiм, дзённая норма — тры-чатыры бульбiны у мундзiрах i хвост селядца. Праз некалькi месяцау навучання полк атрымау загад адбыць у Iран, але у дарозе паступiу новы загад i полк размясцiлi пад Miнскам. Горад ляжау у руiнах.
Acaбicты састау палка расфармiравалi i адправiлi на фронт. Iван застауся пры лазарэце. Гэтаму паспрыяла тое, што Iван быу вясковым жыхаром, добра разбiрауся у конях i умеу з iмi упрауляцца. Савецкая армiя падыходзiла да Бярлiна, вайна канчалася.
Камандзiр часцi i начальнiк лазарэта падпалкоунiк Жукау прызначыу Iвана свайм ардынарцам. Служыць Iвану стала лягчэй.
Хутка ветлазарэт быу пераведзены у пасёлак Краснае пад Маладзечна, праз год часць перакiнулi пад Брэст, кожнага дзе Iван служыу у ахове ваенных складоу. Пазней быу пераведзены у ваенную пажарную часць пры роце аховы гэтых складоу. 25 сакавiка 1950 года ён быу дэмабiлiзаваны з армii.
Няпроста было пачынаць новае жыццё.
Iван пасля дэмабiлiзацыi у 1950 годзе уладкавауся у Ciняуцы у паштовым аддзяленнi, спачатку суправаджау пошту, выязджаючы з табельнай зброяй, з пiсталетам "ТТ".
У 1953 годзе купiу для работы ровар, якi у тыя гады быу найвялiкшай рэдкасцю i гордасцю. Ездзiць на ровары любiу!
Калi паштовая карэспандэнцыя пачала дастауляцца ау-тамашынай, Iван перайшоу працаваць аператарам паштовай сувязi, а затым намеснiкам начальнiка паштовага аддзялення. Аддау гэтай працы 37 гадоу.
«Вось i прайшло жыццё, у тыя далёкiя 60-я гады нас, ветэранау вайны i працы, у сельскiм Савеце было за 200 чалавек, а зараз толькi чацвёра i засталося! Затрымауся ты, Iван, на гэтым свеце вiдаць, Бог яшчэ не жадае прымаць цябе да сябе! Значыць, не усё ты яшчэ зрабiу, значыць, трэба жыць дзеля блiзкiх сваiх i за ycix тых cвaix, хто нас пакiнуу!» — гаворыць Iван Фамiч.»»
Паважаны Iван Фамiч!
У 70-й юбілей Вялікай перамогі, шчыра віншуем Вас cа святам! Хочацца пажадаць Вам моцнага здароўя, дабрабыту і мірнага неба над галавой. Дзякуй Вам за Перамогу!
Магiлы без крыжоў, акопы,
Ланцуг траншэй уздоўж лясоў,
Не ўсе, прайшоўшы паў-Еўропы,
Вярнулiсь цэлымi дамоў.
Спяць невядомыя салдаты,
Дана найбольшая цана,
Каб не стралялi больш гарматы,
Хутчэй каб скончылась вайна.
Гады маленства ў сорак пятым
Цяпер у памяцi ўсплылi,
Бо памяць — помнiк тым салдатам,
Што да Берлiна не дайшлi.
Адрес в Интернет: http://www.www.belpost.by/branch/minsk/news/798.html
© РУП «Белпочта», 2008 — 2020